|
|
Zuidoost-Polen
en de stad Kraków
Wie van Poznán of Warschau
naar Kraków (Krakau) gaat, heeft het gevoel in een andere wereld te
belanden. Nog altijd staan de mensen in deze voormalige stad uit het
Habsburgse Rijk anders in het leven dan de inwoners van de vroegere
Pruisische of Russische gebieden. In Warschau wordt politiek bedreven, in
Poznán wordt gewerkt, maar in Kraków regeren de schone kunsten en de
filosofie. Hier was Johannes Paulus II aartsbisschop voor hij tot paus werd
gekozen. Hier kwamen de schrijvers Stanislaw Lem, Czeslaw Milosz en
Slawomir Mrozek wonen toen ze uit het buitenland naar hun geboorteland
Polen terugkeerden. Hier ontmoet men elkaar graag voor een praatje in het
café, gaat men ’s avonds naar een concert of naar de schouwburg en geniet
men van de architectonische schoonheid van de stad en de bekoorlijkheid van
de omliggende heuvels, dat landschap waarom de andere Polen de Krakówers
benijden.
Zuidoost-Polen
Het zuidoosten van Polen
heeft een heel eigen charme. Vergeleken met het stugge noorden met zijn
donkere bouwwerken in baksteengotiek doen de vele renaissance- en
barokgebouwen hier vrolijk en werelds aan. In Zamosc, Jaroslaw, Krasiczyn
of Lancut kunt u patriciërshuizen en magnatenresidenties bezichtigen. Deze
gebouwen kenmerken zich niet door overdaad en machtsvertoon, maar veeleer
door smaakvolle eenvoud. Absolute hoogtepunten van deze streek zijn de
koningsstad Kraków (Krakau) en het Bieszczady-gebergte in het uiterste
zuidoosten van het land.
|
|
|
Het zuidoosten was een
smeltkroes van culturen en religies. Er woonden Polen. Oekraďners, Joden en
– met name in Zamosc – Armeniërs. Hier stonden katholieke kerken naast
oosters-orthodoxe godshuizen en synagogen, en in de grotere steden werden
kranten in verscheidene talen uitgegeven. Tegenwoordig resten van die
vroegere verscheidenheid alleen nog stille getuigen. De meeste Joden zijn
in de Tweede Wereldoorlog vermoord, de Oekraďners, die zich hier Lemken
noemen, zijn na de oorlog óf naar de Oekraďne geëmigreerd, óf bij de
beruchte ‘Actie-Wisla’ en 1947 naar de nieuwe westelijke gebieden van Polen
overgebracht. De plekken waar ze vroeger hebben gewoond zijn nu misschien
alleen nog te herkennen aan de fruitbomen die er staan of aan de resten van
fundamenten, als die ondertussen niet helemaal zijn overwoekerd.
Het oosten van Polen is altijd armer geweest dan het
westen. Dat is onmiddellijk te zien aan winkels, restaurants en hotels. In
kleinere plaatsen zijn er vaak alleen maar provisorische
overnachtingsmogelijkheden. In stadjes als Zamosc zijn tegenwoordig
weliswaar ook betere hotels en restaurants te vinden, maar wie bijvoorbeeld
het Bieszczady-gebergte in trekt, zal zich veelal moeten behelpen met
eenvoudige uitspanningen en jeugdherbergen.
|
|
|
|
|
|
De
Lakenhal op de Grote Markt in Kraków
|
Historische
gebouwen op de Grote Markt
|
De
kathedraal op de Wawel-heuvel in Kraków
|
|
|
|
|
|
De
koningsstad Kraków (Krakau)
Kraków
(745.000 inwoners) is bijna zeshonderd jaar lang (1039-1596) de hoofdstad
van Polen geweest. Gelukkig hebben de monumenten, de musea en de Lakenhal de
Tweede Wereldoorlog betrekkelijk ongeschonden doorstaan. In 1978 werd de
Lakenhal door de Unesco op de Werelderfgoedlijst geplaatst. Veel gebouwen
hebben onder het communisme te lijden gehad van de uitstoot van
verbrandingsgassen door de fabrieken in het stadsdeel Nowa Hyta, maar na de
onwenteling is er veel geďnvesteerd in herstel. Tegenwoordig is het
vrolijke Kraków – waar een uitgesproken zuidelijke sfeer hangt – zonder
enige twijfel de mooiste stad van Polen.
Belangrijke
bezienswaardigheden in Kraków zijn de oude Joodse wijk Kazimierz, de Grote
Markt en het kasteel en de kathedraal op de Wawel-heuvel.
Kazimierz is de oude Joodse wijk ten zuidoosten van de Wawel-heuvel. Hier
heeft Steven Spielberg zijn beroemde film Schindlers list opgenomen.
Vóór 1939 woonden in Kazimierz de arme en orthodoxe Jode. Het levendige
hart van de wijk is de straat ul. Szeroka. Aan het zuidelijke eind van deze
straat staat de oudste synagog van Polen, waarin tegenwoordig het Joods
Museum is ondergebracht. De uit 1557 stammende Remuh-synagoge is nog steeds
in gebruik als sjoel. In de gerestaureerde Izaak-synagoge kunt u een film
zien over het vooroorlogse Joodse Leven (ul. Kupa 19).
Het
kasteel op de Wawel-heuvel was in de tijd van de Piasten en
Jagiellonen de residentie van de koningen. De kathedraal ernaast was de
plaats waar ze werden gekroond en bijgezet. Via de door arcaden omgeven
binnenplaats van het kasteel komt u in de koninklijke vertrekken, die nu
een kunstverzameling herbergen – Vlaamse gobelins, porselein en de
oorlogsbuit van koning Jan Sobieski uit 1683, toen hij bij Wenen tegen de
Turken vocht.
In
de kathedraal met zijn vele kleine kapellen liggen bijna alle Poolse
koninge begraven. Daarnaast vonden de grote nationale dichters Adam
Mickiewicz en Juliusz Slowacki hier hun laatste rustplaats. Van de gotische
Zygmunt-toren kunt u prachtig uitkijken over de stad.
Krakóws
Rynek Glówny (Grote Markt) geldt als het grootste
middeleeuwse marktplein van Europa – een vierkant met zijden van 200 meter.
In de smalle Lakenhal op het midden van het plein verhandelde men vroeger
laken- en kramerswaren. Tegenwoordig kunt u er Poolse volkskunst kopen.
Rond het Adam Mickiewicz-monument vindt in december de Krakówse
kerststallenwedstrijd plaats. De van papier en aluminiumfolie gemaakte
miniatuurversies van monumentale gebouwen uit de stad bereiken soms een
hoogte van wel 2 meter. Bezienswaardig in de 14e eeuwse
Mariakathedraal is het Maria-altaar, met een kolossaal, uit hout gesneden
altaarstuk, een laat-gotisch meesterwerk van Veit Stoss.
|
|
|
|
|
|
Panorama’s in het Bieszczady-gebergte
|
|
Het Bieszczady-gebergte
Het Bieszczady-gebergte is
gelegen in het meest zuidoostelijke deel van Polen, tussen Oekraďne en Slowakije.
Na de oorlog was het een zeldzaam ongerept en vrijwel onbewoond gebied. De
inheemse bevolking sprak van het ‘Siberië van Polen.’ Hier kunt u beren en
lynxen tegenkomen, wolven en wilde katten en zelfs wisenten, die hier in
1963 weer zijn uitgezet. Het landschap is zowel ruig als lieflijk. De
bergen, die hoofdzakelijk met beuken bergoeid zijn, kleuren in de herfst
vlammend rood.
Na het vertrek van de
Oekraďners (1947) keerde het leven in het Bieszczady-gebergte slechts
langzaam en met moeite terug. De eersten die kwamen waren bosarbeiders en
strafgevangenen. Zij legden wegen aan en bouwden zaagmolens, bruggen en
winkels. De lokale overheid verwacht nu veel van het toerisme. Inmiddels
zijn grote delen van het gebied uitgeroepen tot nationaal park, zodat de
oorspronkelijke schoonheid hopelijk behouden blijft. Goed aangegeven
wandelpaden voeren door een landschap van afwisselend bos en bergweiden met
hoog opgeschoten begroeiing.
|
|
U kunt met de auto een
bijna volmaakte rondrit door het berggebied maken (120 kilometer); Van Lesko
in het noorden naar Cisna in het zuiden, verder naar het zuidoosten
tot Ustrzyki Górne en terug naar het noorden via Ustrzyki Dolne.
Een prachtig uitzicht hebt u enkele kilometers voorbij Cisna op de Smerek
(1222 meter), even voorbij Wetlina op de Polonina Carynska en het Tarnica-massief
in de verte en bij Wyóznianska (voorbij het plaatsje Brzegi Górne)
op de hoogste toppen van het Bieszczady-gebergte: Tarnica en Krzemien.
De meeste plaatsen
onderweg bezitten interessante bezienswaardigheden die een onderbreking van
de rit waard zijn (bijvoorbeeld de synoagog en de joodse begraafplaats in
Lesko of de Grieks-orthodoxe kerken in Baligród, Smolnik en Czarna Rzepedz,
Bystre en Moczary). Ook kunt u onderweg een wandeling maken: van Ustrzyki
Górne voeren wandelroutes naar de Polonina Carynska (1297 meter, 2,5 uur)
en naar de Tarnica en Krzemien (1335 meter, 3 uur). Eén van de allermooiste
wandelingen voert van Komanczy in het noorden naar Wolosate in
het zuiden. De route is gemarkeerd en 85 kilometer lang. De meeste
wandelingen zijn niet echt moelijk, maar vanwege de afstanden en
hoogteverschillen zijn enige geoefendheid en een goede conditie toch wel
vereist.
In Ustrzyki Dolne vindt u
vlakbij het Marktplein het Natuurhistorisch Museum van het Nationaal Park
Biesczady, waar u meer te weten komt over de geologische structuur en over
de planten- en dierenwereld van het Biesczady-gebergte.
|
|
|
Interessante
links
Een
enorm overzicht aan websites over Polen en de andere landen in Midden- en
Oost-Europa vindt u op www.middeneuropa.nl.
Interessante
(wandel-)reizen naar Polen worden aangeboden door SNP Natuur- en Cultuurreizen.
Kijk
voor accommodatie in Polen eens in het accommodatieoverzicht Polen.
Veel aanvullende toeristische informatie kunt u
verkrijgen bij het Poolse verkeersbureau.
Meer informatie over de stad Krakow kunt u vinden op de officiële website van de stad
Kraków, op de website ‘explore Krakow’, of op ‘krakau.startpagina.nl’.
Kijk hier voor een
fotopresentatie van Kraków.
Voor meer informatie over deze regio kunt u kijken op de website
van de Provincie Malopolska.
|
|
|
|
|
|
|
