WWW.MIDDENEUROPA.NL

 

 Zuidoost-Polen en Kraków

Het land van natuurschoon, kastelen en kunst

                                      

Zuidoost-Polen en de stad Kraków

Wie van Poznán of Warschau naar Kraków (Krakau) gaat, heeft het gevoel in een andere wereld te belanden. Nog altijd staan de mensen in deze voormalige stad uit het Habsburgse Rijk anders in het leven dan de inwoners van de vroegere Pruisische of Russische gebieden. In Warschau wordt politiek bedreven, in Poznán wordt gewerkt, maar in Kraków regeren de schone kunsten en de filosofie. Hier was Johannes Paulus II aartsbisschop voor hij tot paus werd gekozen. Hier kwamen de schrijvers Stanislaw Lem, Czeslaw Milosz en Slawomir Mrozek wonen toen ze uit het buitenland naar hun geboorteland Polen terugkeerden. Hier ontmoet men elkaar graag voor een praatje in het café, gaat men ’s avonds naar een concert of naar de schouwburg en geniet men van de architectonische schoonheid van de stad en de bekoorlijkheid van de omliggende heuvels, dat landschap waarom de andere Polen de Krakówers benijden.

 

Zuidoost-Polen

Het zuidoosten van Polen heeft een heel eigen charme. Vergeleken met het stugge noorden met zijn donkere bouwwerken in baksteengotiek doen de vele renaissance- en barokgebouwen hier vrolijk en werelds aan. In Zamosc, Jaroslaw, Krasiczyn of Lancut kunt u patriciërshuizen en magnatenresidenties bezichtigen. Deze gebouwen kenmerken zich niet door overdaad en machtsvertoon, maar veeleer door smaakvolle eenvoud. Absolute hoogtepunten van deze streek zijn de koningsstad Kraków (Krakau) en het Bieszczady-gebergte in het uiterste zuidoosten van het land.

 


Het zuidoosten was een smeltkroes van culturen en religies. Er woonden Polen. Oekraďners, Joden en – met name in Zamosc – Armeniërs. Hier stonden katholieke kerken naast oosters-orthodoxe godshuizen en synagogen, en in de grotere steden werden kranten in verscheidene talen uitgegeven. Tegenwoordig resten van die vroegere verscheidenheid alleen nog stille getuigen. De meeste Joden zijn in de Tweede Wereldoorlog vermoord, de Oekraďners, die zich hier Lemken noemen, zijn na de oorlog óf naar de Oekraďne geëmigreerd, óf bij de beruchte ‘Actie-Wisla’ en 1947 naar de nieuwe westelijke gebieden van Polen overgebracht. De plekken waar ze vroeger hebben gewoond zijn nu misschien alleen nog te herkennen aan de fruitbomen die er staan of aan de resten van fundamenten, als die ondertussen niet helemaal zijn overwoekerd.

 

Het oosten van Polen is altijd armer geweest dan het westen. Dat is onmiddellijk te zien aan winkels, restaurants en hotels. In kleinere plaatsen zijn er vaak alleen maar provisorische overnachtingsmogelijkheden. In stadjes als Zamosc zijn tegenwoordig weliswaar ook betere hotels en restaurants te vinden, maar wie bijvoorbeeld het Bieszczady-gebergte in trekt, zal zich veelal moeten behelpen met eenvoudige uitspanningen en jeugdherbergen.

 




De Lakenhal op de Grote Markt in Kraków

Historische gebouwen op de Grote Markt

De kathedraal op de Wawel-heuvel in Kraków

 

De koningsstad Kraków (Krakau)

Kraków (745.000 inwoners) is bijna zeshonderd jaar lang (1039-1596) de hoofdstad van Polen geweest. Gelukkig hebben de monumenten, de musea en de Lakenhal de Tweede Wereldoorlog betrekkelijk ongeschonden doorstaan. In 1978 werd de Lakenhal door de Unesco op de Werelderfgoedlijst geplaatst. Veel gebouwen hebben onder het communisme te lijden gehad van de uitstoot van verbrandingsgassen door de fabrieken in het stadsdeel Nowa Hyta, maar na de onwenteling is er veel geďnvesteerd in herstel. Tegenwoordig is het vrolijke Kraków – waar een uitgesproken zuidelijke sfeer hangt – zonder enige twijfel de mooiste stad van Polen.

 

Belangrijke bezienswaardigheden in Kraków zijn de oude Joodse wijk Kazimierz, de Grote Markt en het kasteel en de kathedraal op de Wawel-heuvel.

 

Kazimierz is de oude Joodse wijk ten zuidoosten van de Wawel-heuvel. Hier heeft Steven Spielberg zijn beroemde film Schindlers list opgenomen. Vóór 1939 woonden in Kazimierz de arme en orthodoxe Jode. Het levendige hart van de wijk is de straat ul. Szeroka. Aan het zuidelijke eind van deze straat staat de oudste synagog van Polen, waarin tegenwoordig het Joods Museum is ondergebracht. De uit 1557 stammende Remuh-synagoge is nog steeds in gebruik als sjoel. In de gerestaureerde Izaak-synagoge kunt u een film zien over het vooroorlogse Joodse Leven (ul. Kupa 19).

 

Het kasteel op de Wawel-heuvel was in de tijd van de Piasten en Jagiellonen de residentie van de koningen. De kathedraal ernaast was de plaats waar ze werden gekroond en bijgezet. Via de door arcaden omgeven binnenplaats van het kasteel komt u in de koninklijke vertrekken, die nu een kunstverzameling herbergen – Vlaamse gobelins, porselein en de oorlogsbuit van koning Jan Sobieski uit 1683, toen hij bij Wenen tegen de Turken vocht.

In de kathedraal met zijn vele kleine kapellen liggen bijna alle Poolse koninge begraven. Daarnaast vonden de grote nationale dichters Adam Mickiewicz en Juliusz Slowacki hier hun laatste rustplaats. Van de gotische Zygmunt-toren kunt u prachtig uitkijken over de stad.

 

Krakóws Rynek Glówny (Grote Markt) geldt als het grootste middeleeuwse marktplein van Europa – een vierkant met zijden van 200 meter. In de smalle Lakenhal op het midden van het plein verhandelde men vroeger laken- en kramerswaren. Tegenwoordig kunt u er Poolse volkskunst kopen. Rond het Adam Mickiewicz-monument vindt in december de Krakówse kerststallenwedstrijd plaats. De van papier en aluminiumfolie gemaakte miniatuurversies van monumentale gebouwen uit de stad bereiken soms een hoogte van wel 2 meter. Bezienswaardig in de 14e eeuwse Mariakathedraal is het Maria-altaar, met een kolossaal, uit hout gesneden altaarstuk, een laat-gotisch meesterwerk van Veit Stoss.

 




Panorama’s in het Bieszczady-gebergte

 

Het Bieszczady-gebergte

Het Bieszczady-gebergte is gelegen in het meest zuidoostelijke deel van Polen, tussen Oekraďne en Slowakije. Na de oorlog was het een zeldzaam ongerept en vrijwel onbewoond gebied. De inheemse bevolking sprak van het ‘Siberië van Polen.’ Hier kunt u beren en lynxen tegenkomen, wolven en wilde katten en zelfs wisenten, die hier in 1963 weer zijn uitgezet. Het landschap is zowel ruig als lieflijk. De bergen, die hoofdzakelijk met beuken bergoeid zijn, kleuren in de herfst vlammend rood.

 

Na het vertrek van de Oekraďners (1947) keerde het leven in het Bieszczady-gebergte slechts langzaam en met moeite terug. De eersten die kwamen waren bosarbeiders en strafgevangenen. Zij legden wegen aan en bouwden zaagmolens, bruggen en winkels. De lokale overheid verwacht nu veel van het toerisme. Inmiddels zijn grote delen van het gebied uitgeroepen tot nationaal park, zodat de oorspronkelijke schoonheid hopelijk behouden blijft. Goed aangegeven wandelpaden voeren door een landschap van afwisselend bos en bergweiden met hoog opgeschoten begroeiing.

 

U kunt met de auto een bijna volmaakte rondrit door het berggebied maken (120 kilometer); Van Lesko in het noorden naar Cisna in het zuiden, verder naar het zuidoosten tot Ustrzyki Górne en terug naar het noorden via Ustrzyki Dolne. Een prachtig uitzicht hebt u enkele kilometers voorbij Cisna op de Smerek (1222 meter), even voorbij Wetlina op de Polonina Carynska en het Tarnica-massief in de verte en bij Wyóznianska (voorbij het plaatsje Brzegi Górne) op de hoogste toppen van het Bieszczady-gebergte: Tarnica en Krzemien.

 

De meeste plaatsen onderweg bezitten interessante bezienswaardigheden die een onderbreking van de rit waard zijn (bijvoorbeeld de synoagog en de joodse begraafplaats in Lesko of de Grieks-orthodoxe kerken in Baligród, Smolnik en Czarna Rzepedz, Bystre en Moczary). Ook kunt u onderweg een wandeling maken: van Ustrzyki Górne voeren wandelroutes naar de Polonina Carynska (1297 meter, 2,5 uur) en naar de Tarnica en Krzemien (1335 meter, 3 uur). Eén van de allermooiste wandelingen voert van Komanczy in het noorden naar Wolosate in het zuiden. De route is gemarkeerd en 85 kilometer lang. De meeste wandelingen zijn niet echt moelijk, maar vanwege de afstanden en hoogteverschillen zijn enige geoefendheid en een goede conditie toch wel vereist.

 

In Ustrzyki Dolne vindt u vlakbij het Marktplein het Natuurhistorisch Museum van het Nationaal Park Biesczady, waar u meer te weten komt over de geologische structuur en over de planten- en dierenwereld van het Biesczady-gebergte.

 


Interessante links

Een enorm overzicht aan websites over Polen en de andere landen in Midden- en Oost-Europa vindt u op www.middeneuropa.nl.

Interessante (wandel-)reizen naar Polen worden aangeboden door SNP Natuur- en Cultuurreizen.

Kijk voor accommodatie in Polen eens in het accommodatieoverzicht Polen.

Veel aanvullende toeristische informatie kunt u verkrijgen bij het Poolse verkeersbureau.

 

Meer informatie over de stad Krakow kunt u vinden op de officiële website van de stad Kraków, op de website ‘explore Krakow’, of op ‘krakau.startpagina.nl’.

Kijk hier voor een fotopresentatie van Kraków.

 

Voor meer informatie over deze regio kunt u kijken op de website van de Provincie Malopolska.

 

                                                

 

Meldt u hier aan voor onze nieuwsbrief